Indien je lijdt aan spataders en de verwikkelingen ervan, voel je dan niet alleen. Ongeveer 1 op 7 mensen in je omgeving hebben een of ander aderprobleem.
Sommige mensen zoeken een oplossing voor een cosmetisch probleem, de meesten echter zoeken een oplossing voor de pijn en de ongemakken. Tot welke groep je ook behoort, er is hulp mogelijk.
Wat zijn spataders?
Terwijl slagaders het bloed van het hart naar het uiteinde van de ledematen brengen, brengen de aders dank zij een kleppensysteem het bloed terug naar het hart. Van zodra deze kleppen niet goed meer werken is de bloedstroom niet meer efficiënt. De aders zetten dan uit doordat ze overvuld worden met bloed.
Die uitgezette aders noemt men, naargelang de diameter, spataders of penseeladers. Penseeladers zijn kleine rode, blauwe of paarse adertjes op de oppervlakte van de huid. Spataders zijn bredere, uitgezette aders die iets dieper onder de huid liggen dan de penseeladers.
De pijn in de benen wordt dikwijls door deze zieke aders veroorzaakt. De ongemakken, die toenemen door langdurig rechtstaan, worden aangevoeld als vermoeidheid, zwaarte, brandend gevoel, jeukte, krampen en rusteloosheid in de benen. Soms is er ook wat zwelling van de benen. Ernstige spataders kunnen de voeding ( doorbloeding) van de huid in het gedrang brengen en oorzaak zijn van eczeem, ontsteking en wondvorming in het onderbeen.
De aderproblemen zijn niet altijd duidelijk zichtbaar: daarom zijn er technische middelen die de oorzaak en de ernst van het probleem beter kunnen aantonen. In aansluiting van een klinisch onderzoek wordt dan ook dikwijls een ultratonenonderzoek ( doppler, duplex) uitgevoerd.
Hoe ontstaan spataders?
De kleppen in de oppervlakkige aders kunnen lekken door een verhoogde druk in de aders of wanneer de ader wat wijder wordt, of als de klep uit zichzelf verzwakt is. Als de kleppen lekken, wordt de druk onder die kleppen in de ader groter. Hoe groter de druk, des te wijder het bloedvat, waardoor er meer kleppen bezwijken. Na verloop van tijd worden de gevolgen zichtbaar als spataderen.
Wie krijgt spataders?
Eigenlijk kan iedereen spataderen krijgen, maar er zijn mensen die een verhoogde kans hebben op het ontstaan van spataderen:
- Erfelijkheid is de belangrijkste oorzaak van spataders en penseeladers.
- Spataders komen meer voor bij vrouwen. Hormonale factoren zoals de puberteit, zwangerschap, menopause of het nemen van de Pil kunnen het probleem veroorzaken of doen toenemen. Het komt vrij dikwijls voor dat zwangere vrouwen in de eerste drie maand van de zwangerschap spataders zien ontwikkelen. De zwangerschap veroorzaakt en sterke toename van de hormoonhoeveelheid in het bloed en van de hoeveelheid circulerend bloed: dit doet de aders uitzetten. Ook de baarmoeder neemt in volume toe en drukt op de grote aders. Spataders die ontstaan tijdens de zwangerschap verminderen sterk in de eerste drie maanden na de bevalling. Nochtans, meerdere opeenvolgende zwangerschappen doen de spataders zodanig toenemen dat ze blijvend worden.
- Mensen die tijdens het werk stil rechtop staan.
- Zwaarlijvige personen hebben meer kans op spataders.
- Mensen die vroeger een oppervlakkige of diepe veneuze thrombose in een been hebben gehad. Hierdoor kunnen de kleppen beschadigd zijn, waardoor de kans op lekken groter is.
- Na sommige ongevallen is er een grotere kans op spataders.
Wat zijn de klachten?
- Veel mensen hebben esthetische problemen: ze vinden de aders lelijk of storend.
- Bij ernstige spataders kan jeuk, pijn, branderig gevoel of een zwaarte in de benen optreden. Soms zijn er ook krampen of een rusteloos gevoel in de benen.
- Bij langdurige spatadersproblemen kan de huid aangetast worden door de hogere druk in de aders. De doorbloeding van de huid wordt bemoeilijkt. Hierdoor kan huiduitslag (bvb. geelbruine vlekken of eczeem) ontstaan.
- Als de hoge veneuze druk in de benen verder blijft voortbestaan, kan een "open been" ontstaan: dit zijn wonden ter hoogte van de enkel, die moeilijk of niet genezen.
- De spataders kunnen thromboseren en zo een flebitis veroorzaken.
- Af en toe ontstaat een bloeding uit een spatader.
Onderzoeken
Het belangrijkste is een volledig onderzoek door een ervaren arts. Vaak wordt een aanvullend doppler en/of duplexonderzoek verricht, waarbij men met een echografietoestel zoekt naar lekke kleppen en de stroomrichting van het bloed. Dit onderzoek is volledig pijnloos.
Wanneer en hoe spataders behandelen?
De meest gestelde vraag is of spataders moeten behandeld worden en wat dan de beste behandeling is. Aders die onesthetisch zijn of pijn veroorzaken komen in aanmerking voor behandeling. Er zijn twee grote opties voor de behandeling:
- Conservatief met elastische kousen of windels. Zodra de kousen niet meer gedragen worden, is de kans echter groot dat de klachten terugkomen.
- Correctief, met sclerotherapie, chirurgie, radiofrequentieablatie of Laser.
- In sommige gevallen is een combinatie van de methoden noodzakelijk.
