Wat zijn etalagebenen?
De beenspieren hebben bij inspanning (lopen, rennen, traplopen) veel meer bloed en zuurstof nodig dan in rust. Vernauwing of afsluiting van een slagader naar of in de benen heeft tot gevolg dat er minder bloed door kan stromen. Hierdoor schiet de bloedtoevoer en daarmee de zuurstofvoorziening van de benen te kort. Bij een gebrek aan zuurstof ontstaat verzuring van de spieren, die een krampende pijn veroorzaakt. Het gevolg daarvan kan zijn dat u na een stukje lopen pijn krijgt in de kuit. Na korte tijd rusten zakt de pijn af en kunt u weer een stukje verder lopen. Dit heet claudicatio intermittens oftewel etalagebenen, omdat het stoppen met lopen de indruk wekt dat u in etalages kijkt.
Claudicatio intermittens is het gevolg van de afzetting van vet in de wand van de slagader en van verkalking van de wand van de slagader. Meestal leidt slagaderverkalking (atherosclerose) tot vernauwing of zelfs totale afsluiting van de slagader.
Klachten
Pijn bij het lopen is het belangrijkste verschijnsel van claudicatio intermittens. De plaats waar de pijn optreedt zegt iets over de plaats van de vernauwing in de bloedvaten. De vernauwing in het bloedvat zit altijd boven het niveau waar de pijn optreedt. Treedt bij het lopen pijn op in de bilstreek en het bovenbeen, dan zit de vernauwing in de hierboven gelegen bekkenslagader (arteria iliaca). Krijgt u bij het lopen pijn in de kuit, dan zit de vernauwing in de slagader in het bovenbeen (arteria femoralis). Bij een vernauwing in een van de drie onderbeensslagaders zit de pijn in de voet. Door de pijn kunt u beperkt zijn in uw dagelijkse activiteiten, dat kan zijn op het werk, bij huishoudelijke activiteiten of tijdens sporten. Andere klachten van een vernauwing kunnen zijn: koude voeten, verlies van haar op de benen, verdikte teennagels (vaak met schimmelinfectie) en vertraagde nagelgroei. Als gevolg van een slechtere doorbloeding kan uw been bleek worden wanneer u het optilt en kan het rood verkleuren wanneer u het been laat hangen.
In een verder gevorderd stadium van vaatvernauwing of zelfs afsluiting van de beenslagaders kan het tekort aan bloed in uw been ook al in rust optreden zonder dat de spieren actief zijn. Dan heeft u in rust, zelfs ’s nachts in bed, pijn. Ook kunnen wonden aan de benen slecht genezen of zelfs spontaan ontstaan. Op den duur ontstaat dan weefselverlies. Dit gebeurt door een combinatie van factoren vaker bij patiënten met suikerziekte. Men noemt het dan een diabetische voet.
Onderzoek
Als een vraaggesprek en een lichamelijk onderzoek wijzen op een mogelijke slagadervernauwing, zijn een doppler- en duplexonderzoek nodig. Eventueel volgend naarna nog andere bijkomende onderzoeken, zoals een NMR-angio of een arteriografie. Vaak vindt men tijdens zo'n onderzoek verschillende vernauwingen over het verloop van de bloedvaten.
Behandeling
Afhankelijk van de ernst van de situatie en welke slagader het betreft, zijn er verschillende mogelijkheden: de conservatieve behandeling, een dilatatie al dan niet met stenting of een operatieve behandeling. Welke behandeling voor u het meest geschikt is, hangt af van de ernst van de vernauwing, de plaats waar de vernauwing gelegen is, de klachten die door de vernauwing worden veroorzaakt en uw algemene conditie.
De conservatieve behandeling (looptraining)
De behandeling van etalagebenen is in de eerste plaats gericht op het beperken van aanwezige risicofactoren van atherosclerose: niet roken, gezond eten en voldoende lichaamsbeweging. Te hoge bloeddruk, suikerziekte en een te hoog cholesterolgehalte zijn met geneesmiddelen te behandelen. Roken is een risicofactor die u zelf in de hand heeft. Ook een intensieve looptraining hoort bij deze aanpak. Door veel te lopen en steeds een stukje verder, kunnen bij een aantal patiënten op den duur de klachten afnemen of zelfs geheel verdwijnen.
Dilatatie +/- stenting
Soms is de vernauwing van dien aard dat er bekeken moet worden of het met behulp van een ballonnetje mogelijk is het bloedvat ter plaatse van de vernauwing als het ware op te rekken. Hierdoor wordt het bloedvat weer beter doorgankelijk. Soms is het nodig aansluitend een stent te plaatsen. Deze ingreep gebeurt via een prik in de lies. Meer informatie
De operatieve behandeling
Als de klachten te sterk uitgesproken zijn voor de conservatieve aanpak en als een dilatatie op basis van de uitgevoerde onderzoeken niet mogelijk blijkt, kan de enige oplossing een operatie zijn. Afhankelijk van de plaats waar de slagadervernauwing optreedt, zijn verschillende types operaties aangewezen. Hieronder vindt u een kort overzicht:
- Voor ernstige aantasting van de aorta en/of de bekkenslagader(s):
- klassieke aorto(bi)femorale greffe,
- laparoscopische aorto(bi)femorale greffe,
- femorofemorale cross-overgreffe.
- Voor aantasting van de slagaders in het bovenbeen:
- endarterectomie,
- profundaplastie,
- femoropopliteale bypass.
- Voor aantasting van de slagaders in het onderbeen:
- femorodistale bypass (F-ATA, F-ATP, F-Fib),
- popliteodistale bypass (P-ATA, P-ATP, P-Fib),
- popliteopedale bypass +/- vrije flap.
Af en toe zijn combinaties van dilataties en/of ingrepen nodig, al dan niet gecombineerd in één ingreep.
Mogelijke complicaties
Geen enkele ingreep is vrij van de kans op complicaties.
Een dilatatie kent gelukkig slechts zelden ernstige complicaties, hoewel bloedingen kunnen voorkomen op de insteekplaats. Uiteraard is het mogelijk dat het niet lukt om het vat op te rekken of dat de vernauwing na betrekkelijk korte tijd toch weer opnieuw ontstaat.
Bij operaties aan de bloedvaten zijn de normale risico's op complicaties van een operatie, zoals wondinfectie, bloeding, trombose en longembolie, longontsteking, blaasontsteking of hartinfarct. Bij operaties aan een slagader zijn er specifieke complicaties mogelijk: een nabloeding of een afsluiting van de vaatprothese of de gebruikte ader (trombose). Bij het optreden van een dergelijke complicatie moet vaak opnieuw geopereerd worden. Uiteraard wordt geprobeerd de risico's zo klein mogelijk te houden. Daarom wordt u voor de operatie veelal door de internist, cardioloog of longarts volledig onderzocht en worden vele voorzorgsmaatregelen genomen.
Na de operatie zult u medicijnen moeten blijven gebruiken om het bloed dunner te houden. Na ontslag uit het ziekenhuis zult u merken hoe zwaar de operatie is geweest. Het kan lang duren voordat u weer helemaal de oude bent. Als u suikerziekte, een te hoge bloeddruk of een te hoog cholesterolgehalte hebt, dient dat alles goed onder controle te zijn. Een gezonde levenswijze is heel belangrijk, dus: absoluut niet roken, veel lichaamsbeweging, geen overgewicht en een goed gereguleerde bloeddruk, bloedsuiker- en cholesterolgehalte.
