Stenen of nefrolithiasis
Nierstenen ontstaan in de nierkelken en kunnen daar soms zeer lang groeien zonder voor echte problemen te zorgen.
De oorzaak ligt in een stofwisselingsstoornis in de nier zelf waardoor sommige afvalstoffen, die door de nier worden uitgescheiden, niet in oplossing blijven in de urine maar kleine kristallen gaan vormen. Deze kunnen dan weer gaan samenkoeken tot een alsmaar groter wordende steen. Zolang de steen in de nier blijft zijn er doorgaans weinig problemen. Soms kunnen stenen zo groot worden dat zij het hele binnensysteem van de nier opvullen en zo geleidelijk de werking van de nier stilleggen (koraalstenen). Meestal echter komen ze vroeg of laat los en dalen ze af via de urineleider naar de blaas toe. Wanneer zij in dit nauwe kanaal blijven steken en de vlotte afvloei van urine gaan beletten kan een echte “niercrisis“ of “nierkoliek“ ontstaan : een zeer hevige pijn in de lenden met uitstraling naar de blaas toe die in geen enkele houding beter gaat en leidt tot de typische “bewegingsdrang“ : wie éénmaal een nierkoliek heeft meegemaakt vergeet dat nooit meer !
De diagnose wordt meestal gesteld door de typische klachten van een nierkoliek, het vinden van wat bloed in de urine, een RX-abdomen, een echografie ( stuwing op de nier, aanwezigheid van steentjes ), eventueel aangevuld met een CTscan.
De behandeling is voor kleine steentjes meestal afwachtend en hopen dat de steentjes verder afdalen onder medicamenteuse behandeling (steentjes kleiner dan 5 mm kunnen spontaan worden uitgeplast – al geldt ook hier de regel dat uitzonderingen de regel bevestigen !). In het andere geval is de eerste keuze de minst invasieve behandelingsoptie, n.l. ESWL. of niersteenvergruizer. Wanneer een steen vast zit in de urineleider of onbereikbaar is voor ESWL is de tweede optie het vergruizen of verwijderen ter plaatse d.m.v. ureterorenoscopie. Onder zicht met een zeer fijn instrument in de urineleider, kunnen de steentjes worden gegrepen met een speciaal tangetje of netje en zo nodig worden verkleind met de Laser. Zelden kunnen nierstenen niet worden vergruisd met ESWL en is een percutane verwijdering (via een kleine kijkoperatie met 1 kleine insnede in de huid langs de rugzijde) noodzakelijk. Echte operaties voor nier- of ureterstenen zijn noch slechts uiterst zelden aangewezen, soms kan dit ook op laparoscopische wijze.
Lees de patiëntenfolder over de behandeling van ureterstenen: Download PDF-file (113KB)
Nierstenen kunnen wel terugkomen, daarom is veel drinken van een water arm aan mineralen een absolute must! Soms kunnen bijkomende dieetmaatregelen aangewezen zijn. Alleen urinezuurstenen kunnen terug oplossen door de urine minder zuur te maken. De algemene preventiemaatregelen vind je in de patiëntenfolders. [Terug naar overzicht]
Lees de patiëntenfolder over de preventie van calciumoxalaatstenen: Download PDF-file (110KB)
Lees de patiëntenfolder over de preventie van struvietstenen: Download PDF-file (82KB)
Lees de patiëntenfolder over de preventie van urinezuurstenen: Download PDF-file (103KB)
Junctiestenose
Dit: is een vernauwing aan de uitgang van de nier waardoor de urine niet vlot afloopt naar de ureter. Meestal is het een aangeboren afwijking. Dit kan een doffe pijn geven in de flank en soms wat boed in de urine. De diagnose wordt gesteld met echografie, aangevuld met een isotopenonderzoek. De nier is gestuwd, de urine loopt niet vlot af en de nierfuctie kan hieronder lijden. Regelmatig wordt de diagnose reeds voor of onmiddellijk na de geboorte gesteld.
De behandeling bestaat meestal uit een operatie waarbij het vernauwde deel wordt verwijderd en de urineleider opnieuw op het nierbekken wordt aangesloten, wat tegenwoordig ook op laparoscopische wijze gebeurt. [Terug naar overzicht]
Infecties
Deze kunnen aanleiding geven tot pyelonefritis of nierbekken ontsteking, wat vaak gepaard gaat met hoge koorts. De diagnose wordt gesteld door urineonderzoek aangevuld met CTscan, de behandeling bestaat uit gerichte antibiotica. [Terug naar overzicht]
Nierkysten
Kleine goedaardige kystjes kunnen worden gevonden bij anders perfect normaal functionerende nieren, en behoeven dan ook geen behandeling. De diagnose wordt meestal gesteld via echografie.
Enkel zeer grote kysten kunnen pijnklachten veroorzaken en kunnen best operatief (via laparoscopie) worden verwijderd. Polykystische nieren (nieren vol met kysten) daarentegen zijn meestal aangeboren en kunnen leiden tot het volledig verdringen van het functionele nierweerfsel zodat dialyse en transplantatie aangewezen zijn. [Terug naar overzicht]
Reflux
Reflux is het terugvloeien van urine vanuit de blaas naar de nieren toe. Dit is een aangeboren afwijking door een wat oppervlakige inplanting van de urineleiders in de blaasspier waardoor deze niet worden dichtgedrukt naarmate de spanning in de blaas stijgt. Terugvloei van urine kan leiden tot opstijgende infectie tot in de nieren en soms tot nierbeschadiging.
De diagnose wordt gesteld d.m.v. een cystografie.
Matige reflux behoeft meestal geen behandeling, maar verdwijnt meestal spontaan tijdens het opgroeien. Wel moet er dan tijdelijk antibiotica worden ingenomen om de urine constant te ontsmetten om (opstijgende) infecties tegen te gaan. Ernstige reflux met nierbeschadiging kan aanleiding geven tot de noodzaak om de ureter(s) heelkundig te reïmplanteren in de blaas (ernstige gevallen) ofwel kan een product worden ingespoten die de klepfunctie “vervangt”. [Terug naar overzicht]
Tumoren
Kwaadardige gezwellen kunnen ontstaan in de nierschors of in het nierbekken of de urineleiders. In de schors ( cortex ) spreekt men meestal over "Grawitz"-tumor of adenocarcinoom, in het uitscheidingssysteem over "overgangs-epitheelcarcinoom" of poliepen . Ook bij kinderen bestaat een typische niertumor : de "Wilms"-tumor.
De diagnose wordt vaak gesteld naar aanleiding van het vinden van bloed in de urine, soms is het ook een toevallige vondst naar aanleiding van een algemeen onderzoek.
De behandeling bestaat meestal uit het wegnemen van de aangetaste nier, al dan niet met de urineleider. Deze ingreep kan tegenwoordig op laparoscopische wijze (kijkoperatie). De overgebleven goede nier zal de functie van de weggenomen nier snel overnemen. Bij unieke nier of bij kleine tumoren zal gepoogd worden de nier te sparen, wat wel een wat groter risico op recidief ( nieuwe tumor ) inhoudt.
De prognose ( = vooruitzichten ) is meestal gunstig zolang deze tumoren zich binnen het nierkapsel bevinden. In andere gevallen zal aansluitend eventueel chemotherapie worden voorgesteld. [Terug naar overzicht]
